Gidsen · Dartstermen · 14 min leestijd
Dartstermen van A tot Z
Dartstermen zijn de woorden die spelers, callers en commentatoren gebruiken voor het bord, de pijl, de scores en de regels. Deze woordenlijst legt ze allemaal in een of twee zinnen uit, van arrows tot X01, met het Nederlandse woord erbij als dat bestaat.
In het kort
- Een ton is 100 in één beurt, en 180 is het maximum.
- Een checkout maakt een leg af, meestal met de laatste pijl in een dubbel.
- Een bust gaat te ver, en de hele beurt telt niet.
- De oche is de werplijn, 2,37 m van het bord.
Bord en pijl
Hoe heten de onderdelen van een dartbord en een dartpijl?
Een dartbord heeft 20 genummerde vakken, elk verdeeld in single, triple en dubbel, rond een bull van 25 en een bullseye van 50. Een pijl bestaat uit vier delen: point, barrel, shaft en flight.
- GetallenringToont de waarde van elk vak. Levert zelf niets op.
- DubbelDe smalle buitenste ring. Telt twee keer.
- TripleDe smalle binnenste ring. Telt drie keer.
- BedEén getal in één ring, hier triple 6.
- DraadDe metalen scheidingen. Samen vormen ze de spin.
- IslandHet scoregebied binnen de dubbelring.
- Outer bullDe ring rond het midden, 25 waard.
- BullseyeHet midden, 50 waard. Telt als dubbel.
- 2,37 moche tot voorkant bord
- 1,73 mvloer tot bullseye
- 50 gzwaarst toegestane pijl
A tot B
Het bord, de pijl en de eerste scores
De meeste woorden hier zijn dingen die je kunt aanwijzen, van de barrel in je hand tot de bull in het midden. Nieuw in het spel? De gids darts voor beginners zet ze op een rij.
- ArrowsEngelse slang voor pijlen. “Pick up your arrows” betekent dat jij aan de beurt bent.
- Around the ClockDe 1 tot en met 20 op volgorde raken, vaak met de bull als afsluiter. Ook round the world genoemd, zie Around the Clock.
- AverageHet gemiddelde per beurt: gegooide punten gedeeld door gegooide pijlen, keer drie. Meer in de gids over het darts gemiddelde.
- Bag of nuts45 in één beurt, bijvoorbeeld 20, 20 en 5.
- BarrelHet metalen lijf dat je vastpakt, meestal van tungsten of messing. Volgens de WDF-regels mag een hele pijl maximaal 50 g wegen en maximaal 30,5 cm lang zijn, zie darts kiezen.
- BedEén getal in één ring, in het Nederlands gewoon een vak, zoals het vak van triple 20.
- Bed and breakfast26 in één beurt: 20, 5 en 1, als de pijlen aan weerszijden van de 20 wegdrijven.
- Big fishDe finish van 170 met triple 20, triple 20, bullseye, de hoogste bij dubbel uit.
- Bob’s 27De dubbeltraining van Bob Anderson: begin op 27, gooi drie pijlen op elke dubbel van 1 tot en met 20 en de bull, tel treffers erbij en verlies de waarde van de dubbel als alle drie missen. Op nul lig je eruit, zie Bob’s 27.
- Bogey numberEen score onder 171 zonder finish met drie pijlen bij dubbel uit: 159, 162, 163, 165, 166, 168 en 169.
- Bounce-outEen stuiterpijl: hij raakt een draad of een andere pijl en valt eruit. Hij telt niet en mag niet opnieuw gegooid worden.
- Break of throwEen leg winnen waarin je tegenstander begon.
- BullDe ring rond het midden, 25 waard, ook outer bull of single bull genoemd. In de praktijk bedoelen mensen met “bull” soms ook de bullseye.
- Bull-offBullen: elke speler gooit één pijl op de bullseye, en wie het dichtst bij het midden zit, begint.
- BullseyeHet midden, 50 waard, ook inner bull of double bull genoemd. Telt als dubbel, dus je kunt er een leg mee uitgooien.
- BustEen beurt die onder nul uitkomt, of bij dubbel uit 1 overlaat of op nul eindigt zonder dubbel. De hele beurt telt niet.
C tot D
Finishes, Cricket en dubbels
Bij X01 moet de laatste pijl een dubbel raken, dus veel van deze termen gaan over het uitgooien.
- CallerDe official die elke score en de resterende stand afroept. De caller van Sridu doet hetzelfde aan je eigen bord.
- ChalkerWie aan het bord de score bijhoudt, genoemd naar het krijtbord in de kroeg. Ook wel marker of schrijver.
- CheckoutEen leg op precies nul afmaken, bij dubbel uit met een dubbel. Ook de score zelf, zoals in “een checkout van 100”, zie de checkouttabel.
- CheckoutpercentageGeraakte dubbels gedeeld door pijlen op een finishdubbel. Drie treffers uit tien pijlen is 30%.
- CorkEen oude Engelse naam voor de bull. Om de begingooier “corken” betekent bullen. Hoe het bullen werkt, staat in de darts regels.
- CricketEen spel op 15 tot en met 20 en de bull. Drie marks sluiten een getal, en je scoort op getallen die jij gesloten hebt en je tegenstander nog niet, zie Cricket.
- DartitisEen probleem met het zuiver loslaten van de pijl, de dartversie van de yips. Zie dartitis: wat het is en wat helpt.
- Dominant oogHet oog waar je hersenen bij het mikken het meest op vertrouwen, en veel spelers houden de pijl eronder. Zie dominant oog bij darts.
- DubbelDe smalle buitenste ring, in het Engels double. Een pijl daarin telt twee keer het getal, dus dubbel 20 is 40.
- Dubbel inEen regel waarbij je score pas gaat tellen zodra je een dubbel raakt. Vaak gespeeld als 301 dubbel in, dubbel uit.
- Dubbel uitDe standaardregel bij X01, in het Engels double out: de laatste pijl van een leg moet in een dubbel of de bullseye landen.
- Double topDubbel 20, 40 waard, bovenaan het bord. Ook gewoon “tops”.
- DownstairsOverstappen van de 20 naar de 19 onderaan het bord als je eigen pijlen triple 20 blokkeren. Sommige spelers scoren vanaf het begin op de 19, zie T20 of T19.
E tot K
Wedstrijdtaal, techniek en feestspellen
De woorden die je rond een wedstrijd hoort, een paar termen van trainers en twee spellen die elke kroeg kent.
- First nineJe gemiddelde over de eerste negen pijlen van elke leg, nog voor een finish. De statistieken van Sridu tonen het naast het volledige gemiddelde.
- First toDe lengte van een wedstrijd. “First to 3 legs” is hetzelfde als “best of 5”.
- FlightDe vleugel achter aan de pijl, die hem stabiel houdt in de lucht.
- Follow-throughHet uitzwaaien: de armbeweging nadat de pijl je hand heeft verlaten. Laat je de arm doorgaan richting het doel, dan wordt de release beter herhaalbaar, zie uitzwaaien.
- Foul throwEen pijl die niet bewust, met de hand en met de punt naar voren gegooid is. Volgens de WDF-regels telt hij niet.
- Game onDe call van de caller aan het begin van elke leg.
- Game shotDe call van de caller als een leg gewonnen is, bijvoorbeeld “Game shot, and the first leg”.
- GripHoe je de pijl vasthoudt, meestal met drie of vier vingers. De gids over de dartgrip vergelijkt de gangbare soorten.
- GroupingGroeperen: hoe dicht de drie pijlen van een beurt bij elkaar landen.
- Halve-ItEen spel met één doel per ronde. Mis je het met alle drie de pijlen, dan wordt je score gehalveerd, zie Halve-It.
- HockeyEen andere naam voor de oche, de lijn waarachter je gooit.
- Hold of throwEen leg winnen waarin jij begon. Het tegenovergestelde van een break.
- IslandHet scoregebied van het bord, binnen de dubbelring. Een pijl “off the island” mist het helemaal.
- KillerIedereen krijgt een getal. Raak je eigen dubbel om killer te worden, en pak daarna levens af door de dubbels van de anderen te raken, zie Killer.
L tot M
Legs, marks en het maximum
Legs vormen sets, en sets vormen een wedstrijd. Mark en MPR horen bij Cricket.
- LeaveDe score die na een beurt overblijft. Een goede leave kun je netjes halveren, zoals 32: een single 16 laat 16 over, en je staat nog steeds op een dubbel.
- LegEén potje X01, van de beginscore naar nul.
- MadhouseDubbel 1, 2 waard. “In the madhouse” zitten betekent dat je dubbel 1 nodig hebt om uit te gooien.
- MarkBij Cricket één treffer op een getal: een single is één mark, een dubbel twee, een triple drie. De outer bull is één mark en de bullseye twee.
- Master outEen uitgooiregel waarbij de laatste pijl in een dubbel, een triple of de bullseye mag landen.
- MatchdartEen pijl op een dubbel die de wedstrijd zou winnen.
- Maximum180, de hoogste score met drie pijlen: drie keer triple 20. Ook ton-80 genoemd.
- MPRMarks per round, het Cricket-gemiddelde: marks gedeeld door beurten. Een MPR van 2 is degelijk clubniveau, 3 of meer is sterk.
- Mugs awayDe kroegregel dat de verliezer van de vorige leg de volgende leg begint.
N tot S
Van de negendarter tot steeltip
Van de zeldzaamste leg in darts tot de stand op de oche. De klassieke negendarter gaat in drie beurten:
- 180T20, T20, T20
- 180T20, T20, T20
- 141T20, T19, D12
- Nine-darterDe negendarter: een leg 501 winnen met negen pijlen, minder kan niet. De klassieke route is 180, 180 en 141; de gids over de negendarter geeft alle andere.
- OcheDe werplijn, uitgesproken als “okkie”. Volgens de regels van WDF en PDC ligt hij op 2,37 m van de voorkant van het bord, gemeten over de vloer, zie dartbord ophangen.
- PointDe punt van de pijl.
- Robin HoodEen pijl die achter in een andere pijl blijft steken die al in het bord zit, in de shaft of de flight.
- SetEen blok legs, meestal gewonnen door wie er als eerste drie pakt.
- ShaftHet deel tussen barrel en flight, van nylon, aluminium of carbon, in verschillende lengtes. Ook wel stem genoemd.
- ShanghaiEen single, dubbel en triple van één getal in één beurt. Daarmee win je het spel Shanghai meteen. 20, triple 20, dubbel 20 is de Shanghai-finish van 120.
- SingleDe grote vlakken tussen de ringen. Een single telt het getal zelf.
- Single uitEen regel waarbij je op elk vak een leg mag uitgooien. Ook straight out genoemd.
- SisalDe geperste vezel van een steeltip bord, die zich weer sluit als er een pijl uit komt. Door het bord te draaien verdeel je de slijtage, zie dartbord onderhouden.
- SofttipPijlen met plastic punten, gegooid op een e-dartbord dat zelf telt. De verschillen staan in steeltip of softtip.
- SpiderDe spin: het draadwerk dat het bord in vakken verdeelt. Dunne spinnen zonder nietjes geven minder stuiterpijlen, zie de koopgids voor dartborden.
- StanceDe stand: hoe je op de oche staat, meestal zijdelings of schuin, met de voet aan je werpkant voor.
- SteeltipPijlen met metalen punten voor een sisalbord (bristle board), zoals gespeeld bij de WDF en PDC. Webcams kunnen de score voor je tellen, zie automatisch darts tellen.
T tot Z
Tons, triples en de draad
De grote scores, en de draad die ze in de weg zit. Elke beurt van 100 of meer telt in de statistieken als ton.
- 100Ton
- 140Ton-forty
- 171Three in a bed
- 180Ton-80
- Three in a bedAlle drie de pijlen van een beurt in hetzelfde vak, bijvoorbeeld drie in triple 19 voor 171. Sommige spelers gebruiken het voor elke drie pijlen in hetzelfde getal.
- TonEen score van 100 in één beurt. 140 is een “ton-forty”.
- Ton-80180, het maximum. Ook geschreven als ton-eighty.
- TrebleDe smalle binnenste ring, drie keer het getal waard, dus triple 20 is 60, het beste wat één pijl kan doen. In Nederland zeg je meestal triple.
- VisitEén beurt aan het bord, maximaal drie pijlen. Een beurt eindigt eerder met een checkout of een bust.
- WhitewashEen wedstrijd winnen zonder één leg te verliezen, of bij setspel zonder één set te verliezen.
- WireDe draad: de metalen scheiding tussen de vakken, onderdeel van de spin. Een pijl die net aan de verkeerde kant ervan landt, is “wired”.
- X01De familie van aftelspellen, zoals 301 en 501, waarbij je aftelt naar precies nul. Zie X01.
Scores met een naam
Welke dartscores hebben een eigen naam?
Scores die vaak voorkomen, hebben een bijnaam, de meeste uit de Britse kroegslang. Dit zijn de namen die je zult horen.
- 40, double topDubbel 20, ook gewoon “tops”.
- 45, bag of nutsMeestal 20, 20 en 5.
- 100 en 140, ton en ton-fortyTriple 20 en twee keer 20, of twee triples en een 20.
- 120, Shanghai-finish20, triple 20, dubbel 20 om de leg te winnen.
- 170, big fishTriple 20, triple 20, bullseye. De hoogste finish.
- 180, maximumDrie keer triple 20, ook ton-80. Negen perfecte pijlen winnen een leg 501.
Geen naam, geen finish. De bogey numbers 159, 162, 163, 165, 166, 168 en 169 hebben bij dubbel uit geen finish met drie pijlen, dus goede spelers laten ze liever niet over. De checkouttabel heeft een route voor elke score die je kunt uitgooien.
Calls van de caller
Wat zegt de caller tijdens een dartwedstrijd?
De caller roept de score van elke beurt af en wat een speler nodig heeft om uit te gooien. De calls volgen elke leg hetzelfde patroon.
- “Game on”Aan het begin van elke leg.
- “One hundred and eighty!”Na elke beurt roept de caller het totaal, en de grote scores worden lekker uitgerekt.
- “No score”Een beurt van nul, en ook een bust.
- “You require 40”Zodra een finish in één beurt mogelijk is, zegt de caller voor de worp wat er nog over is.
- “Game shot”De leg is gewonnen, gevolgd door wat ermee beslist werd: “and the first leg”, “and the set” of “and the match”.
Geen caller thuis? De caller van Sridu doet deze calls voor je, ook “No score” na een bust en “je hebt … nodig” zodra een finish erin zit.
Zelfde betekenis
Welke dartstermen betekenen hetzelfde?
Kroegslang, Amerikaans Engels en de officiële regels hebben elk hun eigen woorden, dus in de darttaal hebben veel dingen twee namen. Deze paren zorgen voor de meeste verwarring.
| Term | Ook wel |
|---|---|
| Oche | Werplijn, hockey |
| Visit | Beurt, throw, turn |
| Treble | Triple |
| Bull (25) | Outer bull, single bull |
| Bullseye (50) | Inner bull, double bull |
| Checkout | Finish, out-shot |
| Shaft | Stem |
| Chalker | Marker, schrijver |
| 180 | Maximum, ton-80 |
| Dubbel 20 | Double top, tops |
| Single uit | Straight out |
| Around the Clock | Round the world |
Bronnen: WDF Playing and Tournament Rules, 20e editie (afmetingen van de pijl, oche, hoogte van het bord, bust, caller en marker).
Veelgestelde vragen
Vragen over darttaal
Wat betekent oche bij darts?
De oche is de lijn waarachter een speler staat om te gooien. Je spreekt het uit als “okkie”. Volgens de regels van WDF en PDC ligt hij op 2,37 m van de voorkant van het bord, gemeten over de vloer, en hangt de bullseye 1,73 m boven de vloer.
Wat is een ton bij darts?
Een ton is een score van 100 in één beurt van drie pijlen. 140 heet een ton-forty en 180 een ton-80, het maximum.
Wat betekent bust bij darts?
Een bust is een beurt bij X01 die de score onder nul brengt. Bij dubbel uit ben je ook bust als je precies 1 overhoudt of op nul komt zonder dubbel. De beurt telt niet, de score gaat terug naar wat hij ervoor was, en de caller roept “No score”.
Wat is het verschil tussen bull en bullseye?
De bull, of outer bull, is de groene ring rond het midden en levert 25 op. De bullseye, of inner bull, is het rode midden en levert 50 op. Alleen de bullseye telt als dubbel, dus alleen daarmee kun je bij dubbel uit een leg uitgooien.
Wat is het verschil tussen een leg en een set?
Een leg is één potje van de beginscore, meestal 501, naar nul. Een set is een groep legs, meestal gewonnen door wie er als eerste drie pakt.
Wat zijn bogey numbers bij darts?
Bogey numbers zijn scores die je bij dubbel uit niet met drie pijlen kunt uitgooien. Onder 171 zijn het er zeven: 159, 162, 163, 165, 166, 168 en 169. Geen enkele score boven 170 is in één beurt uit te gooien.
Gidsen
Verwante gidsen
Hoor de dartstermen aan je eigen bord
Start een potje 501 in Sridu en de caller roept elke ton, elke 180 en elke game shot af, terwijl webcams bij het bord elke pijl voor je tellen. Het draait gratis in de browser, zonder account. Wil je daarna de finishes leren, probeer dan de checkouttabel.